Armine, Sister

Armine, Sister


premiera: 28 listopada 2013, Studio Na Grobli Instytutu im. Jerzego Grotowskiego

aktorzy/muzycy:

  • DAVIT BAROYAN
  • DITTE BERKELEY
  • PRZEMYSŁAW BŁASZCZAK
  • ALESSANDRO CURTI
  • JAROSŁAW FRET
  • MURAT İÇLINALÇA
  • DENGBESZ KAZO
  • ARAM KEROVPYAN
  • VAHAN KEROVPYAN
  • KAMILA KLAMUT
  • ALEKSANDRA KOTECKA
  • SIMONA SALA
  • OREST SHARAK
  • MAHSA VAHDAT
  • MARJAN VAHDAT
  • TOMASZ WIERZBOWSKI

prowadzenie studia śpiewu modalnego: ARAM KEROVPYAN

współpraca wokalna: Virginia Pattie Kerovpyan

scenografię wykonał zespół kierowany przez Piotra Jacyka:

Maciej Mądry, Krzysztof Nawój, Paweł Nowak, Bartosz Radziszewski, Andrzej Walada

realizacja świateł: MACIEJ MĄDRY

koordynacja projektu: MAGDALENA MĄDRA

dramaturgia muzyczna, architektura spektaklu, reżyseria: JAROSŁAW FRET

Spektakl dedykowany historii, kulturze i Ludobójstwu Ormian

Plakat (projekt Barbara Kaczmarek)

Do współrealizacji nowego spektaklu zaprosiliśmy muzyków reprezentujących różne tradycje muzyczne Azji Mniejszej, Anatolii oraz Iranu, których spotkaliśmy podczas swoich wypraw: Dengbesza Kazo, kurdyjskiego śpiewaka urodzonego w Wanie, Murata İçlinalçę, mistrza śpiewu w kościele pod wezwaniem św. Grzegorza Oświeciciela w Stambule, Mahsę i Marjan Vahdat, śpiewaczki z Teheranu, oraz Vahana Kerovpyana, kompozytora i perkusistę urodzonego w ormiańskiej rodzinie w Paryżu. Współpracujemy także ze śpiewaczką Virginią Pattie Kerovpyan. Najważniejszym współpracownikiem w pracy nad Armine, Sister jest Aram Kerovpyan – pochodzący ze Stambułu mistrz śpiewu w katedrze ormiańskiej w Paryżu.

Aram Kerovpyan

Aram Kerovpyan urodził się w Stambule, jako chłopiec odbył naukę śpiewu liturgicznego w Kościele ormiańskim. Uczył się gry na kanunie i studiował system muzyczny Bliskiego Wschodu u mistrza Saadeddina Öktenaia. W 1977 roku przeprowadził się do Paryża, gdzie całkowicie poświęcił się muzyce, grając z wieloma muzykami z Bliskiego Wschodu. W 1980 roku dołączył do Ensemble de Musique Arménienne, który później zmienił nazwę na Kotchnak. Od tamtej pory głównym obszarem jego badań stała się muzyka ormiańska, szczególnie system modalnych skal pieśni liturgicznych. W 1985 roku założył zespół ormiańskich pieśni liturgicznych Akn. Równolegle z pracą muzyka uczestniczy w konferencjach i seminariach, prowadzi wykłady w Europie i Ameryce Północnej, a także regularnie publikuje artykuły i prace na temat teorii ormiańskiej muzyki modalnej. Jest doktorem muzykologii. Od 1990 roku pełni funkcję mistrza śpiewu w ormiańskiej katedrze w Paryżu.






W pierwotnym zamierzeniu spektakl miał być seansem, w którym to nie my wołamy tych, którzy odeszli, lecz duchy zmarłych wołają o unaocznienie, odczytanie śladu. Tytuł, Armine, Sister, rozumiemy jak pierwsze słowa listu bez czytelnego adresu, skazanego na wędrówkę w czasie i przestrzeni.

Mając na uwadze perspektywę, jaką nakreślił dla poezji, sztuki, a nawet edukacji po Auschwitz Theodor W. Adorno, chcielibyśmy zadać pytanie: „Czy XXI wiek ma szansę nie stać się wiekiem ignorancji?”. Poprzez nowy spektakl próbujemy zapytać o Europę, działając w przekonaniu, iż Europa jest pytaniem – o historię, tożsamość, godność. Jedną z podstawowych idei Armine, Sister jest podjęcie kwestii tabuizacji i zakłamania historii skonfrontowanej z powinnością dania świadectwa.

Pracując nad spektaklem, wielokrotnie przywoływaliśmy Fugę śmierci Paula Celana, w której sny oprawców i ofiar śnią się w jednej przestrzeni. Przestrzeń spektaklu-seansu pamięci, jak przestrzeń snu, jest wspólnie zamieszkana przez tysiące istnień. Armine, Sister dotyka kwestii, jak bolesny bywa proces niesienia pamięci. Stanowi również próbę wskazania/nazwania naszego miejsca wobec minionych pokoleń oraz próbę zrozumienia, kim jesteśmy – my stojący zawsze po drugiej pamięci, jak po drugiej stronie aparatu fotograficznego. Nasze oko wciąż przygląda się historii przez wziernik: ślad, cień, myśl.

Przestrzeń sceniczną wypełnia szesnaście ponadczterometrowych kolumn, które nawiązują do wnętrza opuszczonego kościoła. Zmiany architektury sceny stanowią jedną z podstawowych linii narracji wizualnej spektaklu. Równocześnie działania aktorskie wpisują się w kilkanaście odsłon/obrazów. Muzyczną strukturę przedstawienia dopełnia intensywna partytura ruchowa.

Model scenograficzny (fot. Magdalena Mądra)

Sanahin, Armenia